رویارویی آمریکا و ایران

راهبرد ایرانی | چگونه حملات هدفمند ایران، ایده پدافند یکپارچه منطقه‌ای را به چالش کشیده است:

ایجاد یک معماری پدافند هوایی و موشکی منطقه‌ای مشترک (IAMD) تحت فرماندهی سنتکام، یکی از اهداف کلیدی و چندساله آمریکا و اسرائیل برای مقابله با توان موشکی و پهپادی ایران بوده است.

زیرساخت‌های این شبکه یکپارچه، طی سال‌ها برنامه‌ریزی، تمرین‌های مشترک و انتقال اسرائیل به منطقه مسئولیت سنتکام در سال ۲۰۲۱ شکل گرفت.

در این چارچوب، استقرار سامانه‌های راداری و پدافندی پیشرفته مانند پاتریوت و تاد در کشورهای حاشیه خلیج فارس، ناوهای مجهز به سامانه ایجیس و اشتراک‌گذاری داده‌های سنسوری و هشدارهای زودهنگام میان بیش از ۱۰ کشور، چتر دفاعی قدرتمندی را ایجاد کرد که توانست در مراحل نخست نبرد نرخ رهگیری بالایی را ثبت کند.

با این حال، یکی از راهبردهای اصلی ایران در مقابله با این پدافند منطقه‌ای، هدف قرار دادن مستقیم اجزای کلیدی این هدف راهبردی بوده است.

ایران با حملات دقیق پهپادی و موشکی به رادارهای هشدار زودهنگام و حیاتی منطقه و همچنین زیرساخت‌های ارتباطی، لایه سنسوری و شبکه‌ای، این پدافند را کور و تضعیف کرده است.

حمله به جفیر فراتر از هدف قرار دادن یک پایگاه دریایی است؛ زیرا اصابت به سوله نگهداری شناورهای بدون سرنشین (USV) آمریکا، یکی از اجزای کلیدی شبکه عملیات دریایی بدون‌سرنشین در خلیج فارس را هدف قرار داد.

این شناورها در مأموریت‌های شناسایی، مین‌روبی، پایش تردد دریایی و حفاظت از خطوط کشتیرانی نقش مهمی دارند. از این منظر، حمله نه صرفاً یک اقدام نمادین، بلکه تلاشی برای کاهش توان آگاهی دریایی (Maritime Domain Awareness) و مختل کردن بخشی از معماری نبرد بدون‌سرنشین آمریکا در منطقه ارزیابی می‌شود.

با انهدام سوله و تجهیزات مستقر در آن، خسارت عملیاتی فراتر از خسارت ساختمانی می باشد؛ زیرا جایگزینی شناورها، سامانه‌های کنترل و تجهیزات پشتیبانی زمان‌بر است.

با این اصابت ظرفیت عملیات بدون‌سرنشین ارتش امریکایی کاهش چمشگیری یافته است.

جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اذعان کرد که «آتش‌بس» با ایران در واقع یک وقفه استراتژیک است که با هدف ازسرگیری عرضه نفت به بازارهای جهانی انجام شده؛ این در حالی است که واشنگتن همچنان گزینه نظامی را روی میز نگه داشته است.

​ونس در یک گفتگو اظهار داشت که دولت ترامپ از این یادداشت تفاهم استفاده می‌کند تا بازار جهانی نفت را اشباع (تأمین) کند و سپس ببیند اوضاع چگونه پیش خواهد رفت. ​ ​این مسئله با اظهارات ۱۰ روز پیش ترامپ همخوانی دارد.

ترامپ ۱۰ روز قبل گفته بود:

۱۹ میلیون بشکه نفت خام دیروز در نتیجه این یادداشت تفاهم با ایرانی ها از خلیج فارس خارج شد.

من یک مهلت ۶۰ روزه دارم. بعد از آن، می‌توانم هر کاری که می‌خواهم انجام دهم.

بر اساس تحلیل تصاویر ماهواره‌ای توسط روزنامه وال‌استریت ژورنال، حملات موشکی و پهپادی ایران خسارات سنگینی به پایگاه نیروی دریایی آمریکا در بحرین، از جمله مقر ناوگان پنجم، مراکز ارتباطی، انبارها و ساختمان‌های پشتیبانی وارد کرده است.

پنتاگون پیش از این، ابعاد و میزان این ویرانی‌ها را به‌طور علنی تایید نکرده بود.

​هرچند پنتاگون تاکید داشته که عملیات‌ها (در این پایگاه) همچنان ادامه دارد و تلفات انسانی حداقل بوده است، اما این حملات آسیب‌پذیری‌های جدی پایگاه‌های آمریکا در خلیج فارس را آشکار کرد و موجب بازنگری گسترده‌ای در آرایش نظامی ایالات متحده در منطقه شده است.

​مقامات آمریکایی در حال بررسی بازطراحی یا انتقال تاسیسات کلیدی به نقاطی دورتر از برد موشکی ایران هستند؛ گزینه‌هایی که شامل پراکنده‌سازی نیروها، مقاوم‌سازی زیرساخت‌ها و گسترش پایگاه‌ها در مناطقی مانند اسرائیل می‌شود.

​برآورد می‌شود تنها بازسازی خسارات وارده به پایگاه بحرین حدود ۴۰۰ میلیون دلار هزینه داشته باشد، در حالی که مجموع خسارات وارد شده به پایگاه‌های آمریکا در سراسر منطقه ممکن است از مرز ۲ میلیارد دلار فراتر رود.