ایران از ظرفیت نهادی قدرتمندی برای بازسازی و استمرار کارکردهای حکمرانی برخوردار است؛ بهگونهای که حتی در شرایط بحرانی مانند ترور رئیسجمهور یا تغییر ناگهانی مقامات، ساختارها بلافاصله جایگزین و احیا میشوند.
جامعه ایران دارای «انس تاریخی» و پیوند عمیق میان گروههای اجتماعی و سیاسی است؛ پیوندی که باعث همگرایی و توان تابآوری بالا در برابر فشارها و بحرانها شده است.
اسرائیل و آمریکا، گمان میکنند، میتوانند نظم تازهای در خاورمیانه بسازند، اما این، خیالپردازی و توهم است. پدافند اسرائیل، در برابر حملات موشکی ایران پیش از آنکه آمریکا آتشبس را پیش ببرد، با کمبود شدید روبهرو شد. نظم منطقهای خاورمیانه به سرعت در حال تحول است، اما نه به روشی که بسیاری از مقامات اسرائیلی و آمریکایی تصور میکنند.
اسرائیل بهتر است از لبه پرتگاه عقبنشینی کند. درگیری طولانیمدت کاستیهای اسرائیل را آشکار کرده: دفاع موشکی آن امنیت کامل را ارائه نمیدهد، اقتصادش نمیتواند جنگ بیپایان را تحمل کند، سیاست داخلیاش پس از دوره طولانی درگیری دچار آشفتگی است و ارتش بهشدت به آمریکا وابسته است.
اسرائیل نمیتواند خاورمیانه را با بمباران به نظم جدید و پایدار تبدیل کند. در پی جنگ در غزه، رژیمهای عربی دوباره به مسئله فلسطین علاقهمند شدهاند. آنها که همواره از موج جدیدی از قیامهای مردمی بیمناک بوده و به دقت نسبت به محرکهای احتمالی اعتراضات جدید حساس هستند، به خوبی از عمق خشم عمومی نسبت به پاکسازی قومی و ویرانی غزه آگاهند. لحظه اسرائیل از دست رفته است.
ورود پنهانی تجهیزات و محمولههای نظامی چین به ایران مرحلهای جدید در بازسازی توان موشکی بالستیک و پدافند هوایی تهران را رقم زده است؛ تحولی که تهدیدی جدی برای امنیت راهبردی اسرائیل به شمار میآید. با این حال، رویارویی مستقیم نظامی با محمولههای چینی مخاطرات سنگینی دارد و مستلزم پاسخی هوشمندانه و چندلایه است.
برای مقابله مؤثر با این چالش نوظهور، اسرائیل باید راهبردی دوگانه و پیچیده اتخاذ کند که تعامل دیپلماتیک فعال را با عملیات مخفی قدرتمند در هم بیامیزد. تنها از طریق افشای نقش چین در بازسازی توان نظامی ایران و برهمزدن این روند است که اسرائیل میتواند برتری راهبردی و امنیت منطقهای خود را در برابر همکاری فزاینده چین و ایران حفظ کند.
با تلفیق دیپلماسی پشتپرده و اقدامات اطلاعاتی و خرابکارانه برای اختلال در روند تقویت نظامی ایران، اسرائیل میتواند برنامه بازسازی نظامی چین در ایران را بدون رویارویی مستقیم با پکن خنثی کند. این راهبرد دقیق و چندبعدی، که بر پایه عملگرایی و صبر استراتژیک بنا شده است، برای حفظ برتری امنیتی اسرائیل در صحنه ژئوپلیتیکی پیچیده کنونی ضروری است.
منابع مطلع در فرماندهی ارتش در شمال اسرائیل هشدار میدهند که ایران درحال افزایش سرمایهگذاری بر روی شبهنظامیان طرفدار خود در عراق است در حالی که ارتش اسرائیل و موساد برای مقابله با تهدیدات شلیک موشک و پهپادهای دوربرد و نیز مقابله با عملیات زمینی از مسیر سوریه و مرز اردن آماده میشوند.
امارات متحده عربی در سالهای اخیر از خلا ناشی از حضور قدرتهای غربی بهرهبرداری کرده و به یکی از بازیگران اصلی در آفریقا تبدیل شده است. این کشور به جای استفاده از نیروهای نظامی سنتی، به تأمین مالی و تسلیح شبهنظامیان پروکسی روی آورده است.
امارات در لیبی از نیروهای جنگی خلیفه حفتر حمایت کرده و در سودان نیز با تأمین مالی و تسلیح نیروهای واکنش سریع (RSF) نقش مهمی در ادامه جنگها ایفا کرده است. علاوه بر این، امارات به استخدام مزدوران کلمبیایی و استفاده از گروه واگنر روسیه پرداخته و از فرودگاههای در چاد و سومالی برای حمل سلاحها و مزدوران به مناطق جنگی استفاده کرده است.
این مداخلات نه تنها باعث بیثباتی بیشتر در آفریقا شده، بلکه نقض آشکار قوانین بینالمللی و حقوق بشر را نیز به همراه داشته است.
در خصوص انتقال سلاح به لبنان اول محدودیتها را بررسی میکنیم: مسیر سنتی سوریه در اختیار دشمن است و بسیاری از جادهها و گذرگاههای مرزی میان دو کشور بسته است؛ امکان هیچ انتقالی از فرودگاه و بندر بیروت وجود ندارد. پس چه چیزی وجود دارد؟ تنها مسیرهای فعال، مسیرهای استثنایی و موقت از سوریه هستند که در آن برخی گروههای محلی که نوع حکومت برایشان مهم نیست دست به نقل و انتقالاتی میزنند. اگر زمانی که سوریه زنده بود، کاروانهای عظیم به لبنان میرفت، اکنون به جای آن، دهها محموله کوچک همچون ضدزره، راکتهای گراد، پهپادهای تهاجمی کوچک، قطعات تسلیحاتی و کلاهکهای دقیق راهی شده و در لبنان مونتاژ میشوند، این علاوه بر تلاش برای تولید انبوه سلاحهای سبک در خود لبنان و کسب تخصص برای ساخت تسلیحات پیشرفته توسط خود آنهاست. نرخ عبور متوسط یک به ده است، یعنی از ۱۱ محموله، یکی خورده و ده تا رد میشود. پس بنابراین سیستم تسلیحاتی حزب الله نیز از سلاح های پراکنده و غیردقیق به سمت سلاح های انبوه سبک کشنده و سلاح های اندک سنگین پیشرفته سوق پیدا میکند. البته سعی شده و میشود از کشورهای غیرسوریه نیز اعزاماتی صورت گیرد که مهمترین چالش آن، زمان است.
کمپین روانی و عملیاتی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده در دو هفته اخیر در لبنان و برخی کشورهای منطقه، بیسابقه بوده است. چنین سطحی از تهدید از اعزام رئیس سازمان اطلاعات مصر و «مورتان ارتاگوس» معاون نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه گرفته تا بمبارانهای مستمر حتی در روزهای پیش از حادثه «پیجر» نیز وجود نداشت.
اگر جنگی در پیش باشد، این بار میتواند فرصتی تاریخی برای تغییر برخی از معادلاتی باشد که در ماههای اخیر توسط دشمن شکل گرفتهاند.
همانطور که انتظار میرفت، با شروع جنگ 12روزه مردم ایران برای تحقق چشمانداز استراتژیک اسرائیل علیه کشورشان عجله نکردند. در عوض، آن چیزی که عملاً رخ داد، راه افتادن موج گستردهای از همبستگی ملی ایرانیان بود که علت هم، حملۀ مستقیم اسرائیل به ارکان هویت ملی، زیرساختهای غیرنظامی و حس امنیت مردم بود. این موج ملی، یکی از مهمترین سنگ بناهای ایستادگی ملی ایران در طول جنگ بود؛ ایستادگیای که در کنار حملات موشکی نقطهزن ایران [به داخل اراضی اشغالی]، نقشی محوری در مختل کردن ماشین جنگیِ بهدقت برنامهریزیشدۀ اسرائیل ایفا کرد.
اکنون که منطقه برای احتمال دور جدیدی از جنگ میان ایران و اسرائیل آماده میشود، این پرسش اساسی همچنان باقی است: آیا رهبران اسرائیل، درسهای دور قبلی را آموختهاند یا محکوم به تکرار اشتباهات آن خواهند بود؟
در ساعات و روزهای اخیر، مجموعهای از گزارشها و اظهارات از منابع عراقی و منطقهای از احتمال آغاز عملیات نظامی جدید با محوریت آمریکا و اسرائیل در خاورمیانه خبر میدهد. تحرکاتی که میتواند توازن شکنندۀ امنیتی در مرزهای لبنان، سوریه، یمن و عراق را دستخوش تغییر کند.
میتوان تحولات اخیر را در چارچوب راهبرد دوگانه آمریکا و اسرائیل تحلیل کرد: از یکسو، آمادهسازی نظامی برای مهار محور مقاومت در لبنان، سوریه و حتی ایران و از سوی دیگر، مدیریت سیاسی و انتخاباتی در عراق برای کاهش عمق نفوذ ایران و بازتعریف موازنۀ قدرت در بغداد.
برآوردهای کاملا فنی و اطلاعاتی از آنالیز حجم تسلیحات انتقالی به سرزمینهای اشغالی نشان میدهد اسرائیل برای یک دوره جنگ حداقل ۶ ماهه و در چند جبهه، مشغول آماده شدن است.
در بازهی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ میلادی، ایالات متحده با ۴۰ درصد از صادرات جهانی تسلیحات در رتبه نخست قرار دارد، پس از آن روسیه با ۱۶ درصد، فرانسه با ۱۱ درصد، چین با ۵/۲ درصد و آلمان با ۴/۲ درصد قرار گرفتهاند. کشورهای دیگر مانند ایتالیا، بریتانیا، اسپانیا، کره جنوبی و رژیم صهیونیستی نیز در زمرهی ده صادرکننده بزرگ سلاح هستند. در همین دوره، عربستان سعودی، امارات و قطر مجموعاً نزدیک به ۳۰ درصد از خرید تسلیحات آمریکایی را به خود اختصاص دادهاند. جهان نه به سوی خلع سلاح، بلکه به سوی بازتولید بیپایان خشونت صنعتی پیش میرود.